نکات ایمنی طراحی و اجرای سیستم برقی در اجرای استخر سونا و جکوزی

مسكوني و ..

در شرايطي كه صابر كاظمي واليباليست تيم ملي كشورمون در قطر دچار حادثه شدن لازم دونستم با توجه به تخصص خودم اين موارد را گرد اوري و نشر دهم

دستورالعمل‌های ایمنی برقی در استخر، جکوزی و سونا بسیار حیاتی‌اند، زیرا ترکیب رطوبت، آب و برق خطر برق‌گرفتگی و آتش‌سوزی را چند برابر می‌کند. در ادامه مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های فنی و اجرایی مطابق با استانداردهای IEC و مبحث ۱۳ مقررات ملی ساختمان ایران آورده‌ام

⚡ ۱. اصول کلی ایمنی برق در محیط‌های مرطوب

1. کلیه تجهیزات برقی باید دارای درجه حفاظت (IP) متناسب با محل نصب باشند:

• داخل استخر و جکوزی: حداقل IP68

• اطراف لبه‌ها (Zone 1): حداقل IP65

• محیط سونا: حداقل IP54 با مقاومت حرارتی بالا

2. استفاده از ولتاژ بسیار پایین ایمن (SELV) حداکثر 12V AC یا 30V DC در محیط مرطوب الزامی است.

3. تابلو برق‌ها باید در محیط خشک و دور از بخار و رطوبت نصب شوند.

4. استفاده از RCD یا RCCB (کلید حفاظت جریان نشتی) با حساسیت حداکثر 30 میلی‌آمپر برای کلیه مدارها الزامی است.

۲. سیستم ارتینگ و هم‌بندی (Earthing & Bonding)

1. تمامی تجهیزات فلزی (نردبان استخر، پمپ، لوله‌های فلزی، بدنه جکوزی و…) باید ارت و هم‌بند شوند.

2. مقاومت سیستم ارت باید کمتر از ۵ اهم باشد.

3. استفاده از هادی مسی بدون پوشش با سطح مقطع مناسب (حداقل 6mm² برای هم‌بندی و 16mm² برای ارت اصلی).

4. هم‌بندی اضافی بین تمام بخش‌های فلزی قابل لمس ضروری است.

۳. روشنایی و تجهیزات برقی

1. چراغ‌های درون استخر و جکوزی باید ولتاژ پایین ایمن (۱۲ ولت) و ضد آب (IP68) باشند.

2. منبع تغذیه این چراغ‌ها (ترانس ایزوله) باید خارج از ناحیه مرطوب نصب شود.

3. سوئیچ‌ها، پریزها و فیوزها باید خارج از محدوده‌های مرطوب نصب شوند (حداقل ۲.۵ متر فاصله از لبه آب).

4. در محیط سونا، تجهیزات باید مقاوم در برابر حرارت و بخار باشند و کابل‌ها از نوع Silicone یا HT مقاوم تا ۱۸۰°C انتخاب شوند.

۴. تابلو برق و تجهیزات حفاظتی

1. تابلو کنترل موتور پمپ و گرمایش باید در محیط خشک و دارای تهویه نصب شود.

2. استفاده از کلید اصلی قطع اضطراری (Emergency Stop) در نزدیکی استخر یا جکوزی توصیه می‌شود.

3. تمامی تابلوها باید دارای برچسب هشدار خطر برق و شماره مدارها باشند.

4. سیم‌کشی از نوع NYY یا NYM مقاوم در برابر رطوبت و UV باشد.

۵. محدوده‌های ایمنی (بر اساس IEC 60364-7-702)

ناحیه محدوده مجاز به نصب ولتاژ مجاز

Zone 0 داخل آب فقط تجهیزات SELV با IP68 ≤ 12V AC یا 30V DC

Zone 1 تا 2 متر از لبه آب و 2.5 متر ارتفاع چراغ و تجهیز خاص IP65 یا بالاتر ≤ 12V

Zone 2 تا 3 متر بعد از Zone 1 پریز و روشنایی ضد رطوبت 230V با RCD

‍♂️ ۶. نکات اجرایی و بهره‌برداری

1. پیش از ورود به استخر یا سونا، از سلامت سیستم حفاظتی و ارت اطمینان حاصل شود.

2. بازرسی دوره‌ای هر ۶ ماه یک‌بار از RCD، اتصالات ارت و تجهیزات برقی الزامی است.

3. در هنگام سرویس پمپ‌ها یا تجهیزات برقی، برق کل سیستم باید قطع شود.

4. کارکنان نگهداری باید آموزش ایمنی برق در محیط‌های مرطوب دیده باشند.

داراي پروانه كارشناس ارشد طراحي نظارت و اجرا برق سازمان نظام مهندسي كشورر

محسن خدابخشي